De wolf in België: WAT NU?
Er beginnen steeds meer wolven op te duiken in Europa, en dus ook in België. Wat ik als tiener nooit voor mogelijk achtte is gebeurd, de wolf is ook terug te vinden in Vlaanderen. Hoewel ik dit ten zeerste toejuich, ben ik me ervan bewust dat dit ook vele vragen met zich meebrengt. Met deze blog en enkele links wil ik graag wat meer duidelijkheid scheppen over de wolf in België en hoe we ermee kunnen samenleven.
Onze voorouders domesticeerde de wolf
Hoewel we onze trouwe viervoeter, de hond, velen harten heeft veroverd, ligt dit voor de wolf anders. Alle honden stammen af van gedomesticeerde wolven in lang vervlogen tijden. Maar de spanningen tussen mens en wolf zijn er altijd geweest. De wolf is een top-predator die zich voornamelijk met wilde dieren voedt. We kunnen niet ontkennen dat vee zoals schapen en geiten in een omheining er voor de wolf uitziet als een mooi gedekte tafel waar hij weinig moeite moet doen om aan eten te komen… Het grootste conflict bevindt zich in de veeteelt.
Hoe komt de wolf in België terecht?
De wolf is een meester in het aanpassen aan verschillende situaties. Zo komen wolven voor in gebieden met een temperatuur van -50°C, maar ook in gebieden waar het wel 50°C is. Wolven zoeken steeds nieuwe manieren om te overleven. In Europa is de trend gezet waarbij wolven zich meer en meer tussen de mensen gaan vestigen. En om eerlijk te zijn, we geven ze in Europa ook niet zo veel kans om ons te ontwijken. In Duitsland doet de wolvenpopulatie het zeer goed.
In Duitsland heeft de wolvenpopulatie op enkele plaatsen al zijn natuurlijke limiet bereikt. Wanneer er geen plaats meer is voor jonge wolven in de directe omgeving van waar ze geboren worden, moeten ze elders een woonplaats gaan zoeken. Er zijn verschillende verhalen van wolven die vele kilometers afleggen om een nieuw leefgebied te zoeken. Zo zijn er wolven die van Duitsland helemaal naar Wit-Rusland gewandeld zijn. Wanneer we deze afstand even naar de andere kant bekijken, dan zitten we inderdaad ongeveer in België. Dus dit zat eraan te komen, en ondertussen zijn er ook al enkele wolven die de weg naar België gevonden hebben.
Nu hebben we in België het ‘gelukt’ dat we zowel in de afstandsradius van de Oost-Europese wolvenpopulatie zitten, als deze van de Zuid-Europese populatie. Dit betekent dat we in België wolven kunnen tegenkomen van zowel Oost-Europa (Duitsland, Polen, …) en Zuid-Europa (Frankrijk, Spanje). Maakt dit iets uit? Helemaal niet, een wolf blijft een wolf.
Wat moet de wolf in België
Gaan we naar een Vlaanderen vol wolvenroedels? Ik denk het niet, maar met de wolf weet je nooit. Maar wat we nu weten over de ecologie van de wolven lijkt het erop dat Vlaanderen geen geschrikt leefgebied is voor een groot aantal wolven. In de rustige gebieden, zoals bijvoorbeeld een militair domein, kan er zich een wolf vestigen.
Maar, zwervende wolven gaan in de toekomst nog naar België komen. Meestal zijn het ook deze zwervende wolven die voor problemen zorgen. Een gevestigde wolf kent zijn leefgebied en gaat teruggrijpen naar wilde dieren. Wolven gaan steeds de mens zo veel mogelijk vermijden.
De zwervers gaan zich vaker aan vee te goed doen, omdat dit nu eenmaal een gemakkelijker bron van voedsel is. De wolven die in België terecht gekomen zijn, zijn meestal de ‘waaghalzen’. Ook wolven hebben persoonlijkheden. Zo was de komst van Naya enkel geweten doordat ze een gps-halsband aanhad uit een Duits onderzoek. Ik ben ervan overtuigd dat Naya anders niet of slechts veel, veel later was opgemerkt. Anno juni 2020 hebben we wolf ‘Billy’ die de Kempen onveilig maakt. Deze wolf wil zich duidelijk minder verstoppen voor de mens en is ondertussen al verschillende keren gezien.
Is de wolf gevaarlijk?
De wolf is niet gevaarlijk voor de mens. Over het algemeen zijn wolven schuwe dieren en gaan ze zich zelden laten zien. Het voorkomen van wolven-karakters in sprookjes heeft ons beeld van de wolf natuurlijk niet ten goede gedaan. Eerst en vooral wil ik ook niet ontkennen dat er in de loop van de geschiedenis nooit wolvenaanvallen zijn geweest, maar deze zijn vooral gefocust in vroegere tijden. Er zijn enkele redenen waarom wolven een mens zouden kunnen aanvallen (maar dit is uiterst zeldzaam). Enkele factoren die een wolf tegen ons zou kunnen keren: hondsdolheid, zelfverdediging en voedselconditionering.
Hondsdolheid is ondertussen uit Europa verdwenen. Een hondsdolle wolf (of eender wel dier met hondsdolheid) gaat in de laatste fase alle angst verliezen en gaat als een gek op pad waarbij hij alles bijt op zijn weg, dus ook mensen. Gelukkig is deze kans dus heel klein en kunnen we dat in Europa zo houden!
Wolven gaan mensen in de eerste plaats mijden. Maar als mensen wolven in het nauw drijven zal het zich met zijn leven verdedigen (zoals elk dier en mens). Hierbij valt ook het moederinstinct waarbij de moeder haar welpen eventueel gaat beschermen.
Als laatste reden is het conditioneren van wolven. Dit vindt plaats wanneer mensen wolven systematisch gaan voederen en de wolven dus hun angst deels verliezen. Hierdoor kunnen ze na verloop van tijd opdringerig worden op zoek naar voedsel en aanvallen.
Dit gezegd zijnde hoop ik dat jullie inzien dat de kans dat wolven mensen gaan aanvallen in België, zo goed als onbestaande is. Maar je weet nooit. Uiteraard zijn we niet alleen. In tegenstelling tot de mens, hebben enkele van onze huisdieren wel te vrezen voor de wolf.
Wat met huisdieren en vee?
Nu de wolf weer in België is, vraagt dit vooral enkele aanpassingen bij veehouders. Het zijn vooral de veehouders met schapen, geiten, alpaca’s en lama’s die hun omheining wat extra aandacht zullen moeten geven. De veehouders zijn zeker niet alleen en er zijn verschillende initiatieven die hulp bieden voor veehouders. Voor meer info over bescherming, subsidies en schadevergoeding verwijs ik jullie graag naar volgende websites: Wolf Fencing Team, Welkom Wolf en ANB (zie onder).
Kort samenvattend is het noodzakelijk om een draad te hebben van minimum 120 cm hoog, onderaan maximum 3 cm opening, en op 15 cm hoogte en op 120 cm hoogte een stroomdraad.
Wolven gaan namelijk eerst proberen onder de draad door te gaan, nadien gaan ze gaten tussen de draad zoeken. Als laatste oplossing gaan ze proberen over de draad te springen. Voor meer details bekijk bovenstaande links en de rubriek ‘meer weten’.
Conclusie
De komst van de wolf gaat gepaard met aanpassingen van zowel de wolf als van de mens. Eerst en vooral is het belangrijk om bewust te zijn van de fabels en de feiten in verband met wolven. Als mens is er in Europa geen reden tot schrik. Voor veehouders komen er ‘nieuwe tijden’ aan waarbij het belangrijk is om een omheining te zetten die zowel het vee binnen houdt ALS de wolf buiten. De veehouders staan er zeker niet alleen voor. We staan in ieder geval voor interessante tijden in verband met de wolf. En wie weet komt zijn broertje, de goudjakhals, binnenkort ook tevoorschijn in België.
Meer weten
Wolf Fencing Team – https://www.wolffencing.be/missie
Welkom Wolf – Algemene info over wolf, samenleven, vee beschermen, … – http://welkomwolf.be/
Agentschap voor Natuur en Bos – subsidies, schadevergoeding en meer info – https://natuurenbos.be/wolf-schade

Wildlife Impulse
Wildlife Impulse is een blog rond wildlife en natuurbelevenis. Deze Nederlandstalige blog focust iets meer op natuurbeleving dichter bij huis. Niet alleen meer focus op België, maar ook een focus op dichter bij huis. Denk maar aan wat je in je omgeving allemaal kan vinden.
Uiteraard is er ook nog plaats voor blogs rond natuur en wildlife van de rest van de wereld. Dit wil ik jullie zeker niet ontnemen. Maar daarrond is de Engelse versie van deze website iets uitgebreider: Engelse Wildlife Impulse blog.
Wildlife Impulse is ook op YouTube:
https://www.youtube.com/c/wildlifeimpulse
