Wild Slowakije winter 2019-2020

Wild Slowakije
Winter 2019-2020

Wild Slowakije project

Het Wild Slowakije project is een samenwerking tussen Wildlife Impulse en de NGO Bear Tracker Association (BTA). Samen hebben zij een heleboel expertise opgebouwd rond zoogdieronderzoek, onder andere in Slowakije. We trokken de Slowaakse natuur in om data te verzamelen. We focussen ons vooral op gegevens van de grote roofdieren (wolf, lynx en beer). 

Gegevens verzamelen tijdens Wild Slowakije
Gegevens verzamelen tijdens Wild Slowakije

Mensen die hieraan mee willen werken krijgen een inleiding tot het zoeken van sporen en tot het verzamelen van data (citizen science). Daarenboven willen we de mensen ook iets bijleren en bewust maken van de wilde dieren en de natuur rondom ons. Geen van beide is een commerciële reisorganisatie, maar uiteraard wordt alles in het werk gesteld om een geweldige ervaring van dit project te maken. 

Tijdens deze winter editie van het Wild Slowakije project gingen we vooral op zoek naar diersporen in de sneeuw. We zochten naar sporen van wolf en lynx. Op interessante plaatsen hebben we ook cameravallen gehangen. Tijdens deze eerste winter van het project was ons doel om meer te leren over ons studiegebied. We willen meer te weten komen over wolven en lynxen, meer bepaald over waar ze juist voorkomen, aantal individuen, grootte van het territorium, hoeveel wolven roedels, enz…).

Er werd data verzameld gedurende de hele winter 2019-2020. In deze blog bespreken we 3 veld trips waarin het merendeel van de gegevens verzameld werden. Trip 1 was van 28 december 2019 tot 2 januari 2020, trip 2 liep van 31 januari 2020 tot 6 februari 2020 en trip 3 was de langste periode en liep van 27 februari 2020 tot 8 maart 2020. Telkens verbleven we in de Bear Tracker Inn (link zo onder).

Spijtig genoeg is er nog steeds veel legale en illegale jacht in Slowakije, waardoor we in deze blog niet specifiek locaties vernoemen. We houden het op de voorlopige resultaten en enkele hoogtepunten van het veldwerkseizoen 2019-2020 (winter).

Gegevens verzamelen

Al onze wandelingen worden geregistreerd met een GPS (of smartphone-applicatie). We zoeken naar sporen in de sneeuw van voornamelijk de grote roofdieren (wolf en lynx). Tot deze sporen behoren voetafdrukken, maar even goed uitwerpselen, urine markering (gele sneeuw), zichtwaarnemingen, enz…. Spijtig genoeg zijn er geen zichtwaarnemingen geweest van grote roofdieren. Deze gegevens verzamelden we via ‘geotagged’ foto’s en/of formulieren die we via de ODK (Open Data Kit) app digitaal konden invoeren. Wanneer we sporen van wolf of lynx buiten de nationale parken vonden, hadden we de mogelijkheid om deze te volgen. Zo konden we meer informatie verkrijgen over het gedrag en hoe ze het landschap gebruiken. Ook uitwerpselen werden verzameld in een ziplog zakje voor dieetonderzoek. 

Ook wildcameras werden gebruikt om gegevens te verzamelen over de wilde dieren. Het gebruik van wildcameras gaat goed samen met het spoorzoeken. Met de wildcamera gegevens willen we 1) de grootte van een wolvenroedel schatten en 2) lynxen fotograferen. Lynxen hebben een uniek rozet patroon op hun vacht, een soort vingerafdruk, waarmee individuele lynxen kunnen herkend worden.

Samenvatting Wild Slowakije 2019-2020

Sporen zoeken in de sneeuw

Tijdens de drie trips in het winter seizoen 2019-2020 zijn we 22 dagen op pad geweest. In totaal deden we 300.5 km, met een gemiddelde van 13.1 km (2.6-22.5) per dag.

Trip #dagen
in het veld
#dagen met
wolf sporen
#dagen met
lynx sporen
Totaal
#km
Trip 1
6
6
2
93.79
Trip 2
5
4
3
76.69
Trip 3
11
9
6
130.05
Total
22
19
11
300.53

In ons studiegebied hebben we drie verschillende wolvenroedels gevonden. De groote van de roedels varieert tussen 6 en 9 individuen, maar dat kan veranderen in de loop van het jaar. We hebben net iets minder aandacht aan de lynx besteed, maar we hebben toch enkele sporen gevonden. Dit geeft ons een initieel overzicht van de kerngebieden waar lynxen voorkomen.

Wildcamera’s

De wildcamera’s werden pas wat later ingezet. Eerst hadden we een basis idee nodig van waar de verschillende dieren zich bevonden. We hadden wildcamera’s in het veld tussen 31 januari en 27 maart. In totaal hebben de wildcamera’s 77 nachten gehangen op slechts 4 verschillende lokaties. We noteerden 23 waarnemingen van 8 verschillende dieren. Verder in deze blog staan links naar de video’s waar ik de beelden overloop.

 

wolf op wildcamera
Wolf op wildcamera

Verhalen uit het veld

Tijdens deze eerste editie van Wild Slowakije (winter 2019-2020) waren er wel wat hoogtepunten. Hieronder worden er enkele beschreven.

Trip 1: Sporen van een wolvenroedel met 9 individuen!

Rond het Nationaal park ‘Slovensky raj’ (Slowaaks paradijs) hadden we wolvensporen gevonden. De talrijke sporen die we daar aantroffel leken helemaal niet oud. We onderzochten de sporen en trachten te achterhalen hoeveel wolven het juist waren. Wolven zijn meesters in het in elkaars voetstappen lopen, waardoor dit niet altijd gemakkelijk is. We volgenden de sporen wat voorwaarts en achterwaarts op zoek naar plaatsen waar de sporen splitsten. Hier probeerden we het aantal wolven in elk spoor te schatten. We kwamen uit om een 9 a 10 individuen, wat redelijk groot is voor een wolvenroedel (in Slowakije). 

We volgden de sporen verder. Niet veel later kwamen we op een plaats waar het crioelde van de wolvensporen. Ze gingen in alle richtingen. Al gauw vonden we ronde plaatsen waar de sneeuw platgedruk was. Soms zelfs met afdrukken van het hoofd of de staart van de wolf. We hadden de plaats gevonden waar de wolven waarschijnlijk de dag voordien gerust of geslapen hadden. Dit was een schitterende vondst, nu moesten we gewoon het aantal bedden tellen. We hadden al wat van de sporen verpletterd bij het verkennen van het omgeving, maar we konden er toch 9 tellen. Dit was gelijkaardig aan het aantal dat we uit de voetafdrukken haalden.

Natuurlijk wilden we meer weten. We hadden een notie van welke richting de wolven uit gegaan waren. Na een studie van de stafkaart hadden we een plan om de wolvensporen hopelijk terug te vinden in een ander deel van het Nationale Park. Hier mochten we niet van de paden, maar gelukkig is het park wel uitgerust met een mooi netwerk van wandelpaden. Tijdens deze wandeling kwamen we ook otter sporen tegen. De zoektocht naar de wolvensporen ging voort. Het duurde even, maar uiteindelijk vonden we de wolvensporen waar we ze ongeveer verwacht hadden. De sporen waren niet zo duidelijk en we waren niet zeker of het de volledige roedel van 9 wolven was die daar gepasseerd was.

Voetafdruk van een wolf in de sneeuw
Voetafdruk van een wolf in de sneeuw

Trip 2: Hoe dicht zijn we bij een lynx geweest?

Tijdens deze tweede trip was het vooral mezelf en Hans van BTA die erop uit trokken. Er was wel wat tijd gekropen in het verder uitwerken van het project, maar gelukkig hadden we ook nog tijd om meer van ons studiegebied te verkennen.

We vonden verschillende plaatsen met wolvensporen. Tijdens een van onze wandelingen hadden we net wolvensporen gevonden. Niet veel later was er het spoor van een lynx die deze wolvensporen kruiste. Het lynxenspoor ging in de richting van een grote rots naast de bosrand. Ik nam even een kijken en vond toch wel een ietwat speciaal spoor. In een putje vond ik een half ondergestopte uitwerpsel van een lynx. Gegevens verzamelen van lynx is moeilijker aangezien ze minder gebruik maken van wandelpaden als wolven.

De volgende dag waren we op weg naar een kruispunt van wegen waar we wolvensporen zouden verwachten. Onderweg kruisten er ons verschillende sporen in de sneeuw. Wanneer het pad langs een dichterbebost deel van het bos gaat, vinden we sporen van een lynx op de pad. 

Na wat speurwerk lijkt het erop dat de lynx een beetje hoger op het pad opkwam en voor ongeveer 5 meter in de richting stapte waar wij vandaag kwamen. Uit de sporen kon ik aflezen dat de lynx gestopt was, waarschijnlijk even rondgekeken, en rechtsomkeer gemaakt had. De lynx vervolgde het pad voor enkele meter alvorens weer in het dichte bos te verdwijnen.

Op dat moment waren we gefocust om bij het kruispunt te geraken om zoek naar de wolvensporen. Nadat we deze plaats verlaten hadden, overliep ik in mijn hoofd alles nog eens… The lynxensporen waren super vers. Zou het kunnen dat de lynx rechtsomkeer gemaakt had door ons? Hadden de lynx ons gezien? (en wij hem niet).

Genoeg nagedacht. We waren aangekomen op het kruispunt. En ja hoor, we vonden de gehoopte wolvensporen. We konden minstens 4 individuele sporen tellen. Op het einde van deze week zette ik mijn wildcamera op. Deze gingen we ophalen tijdens de derde trip.

Voetafdruk van een lynx in de sneeuw
Voetafdruk van een lynx in de sneeuw
Spoor van een Lynx in de sneeuw
Spoor van een Lynx in de sneeuw
Gemzen observeren in de Hoge Tatras
Gemzen observeren in de Hoge Tatras

Trip 3: Gemzen in de Hoge Tatras, we vinden een karkas en we gaan de wildcamera’s ophalen

Tijdens deze laatste trip van het winterseizoen 2019-2020 hebben we ook een trip naar het Hoge Tatra National Park gedaan. In het Tatra gebergte zitten gemzen waar we wel eens een poging voor wilden doen. Ook in de winter zitten de gemzen nog op de hoge bergflanken.

Onze trip bracht ons door de bossen (waar we een notenkraker zagen) naar de bosrand waar we een goed uitzicht hadden op de flanken van enkele bergen. Met onze verrekijker en telescoop scanden we de rotsflanken af. Na een tijdje was het ons gelukt om enkele gemzen te vinden. Ze verdwenen af en toe weer in de mist, maar we zagen er minimum 3.

 Enkele dagen later was het tijd om mijn wildcamera te gaan ophalen. Ik had de plaats zorgvuldig uitgekozen: 1) een plaats waar we verschillende maken wolvensporen gevonden hadden en 2) een plaats met weinig tot geen menselijke activiteit. Spijtig genoeg zijn we een wildcamera verloren (waarschijnlijk gestolen). In onderstaande video kan geef ik een overzicht van de beelden die mijn Bushnell wildcamera gemaakt heeft. De video is wel in het Engels.

Toch een karkas gevonden?

Op onze laatste volledige dag in het veld vonden we al snel wolvensporen. Het leken er meerdere, en ook niet allemaal even oud. De oudere sporen leken van een wolvenroedel van 4-5 individuen, terwijl de verse sporen een enkeling was. We besloten om deze ene wolf te volgen. De sneeuw was al half gesmolten, dus het volgen van het spoor ging niet zo heel vlot. Na een hele poos zijn we het spoor toch uit het oog verloren op een open veld waar de sneeuw helemaal gesmolten was. We besloten onze weg voort te zetten langs een nabijgelegen pad.

Plotseling waren deze verse wolvensporen weer op ons pad. Al gauw brachten deze wolvensporen van 1 wolf ons naar een plaats waar het crioelde van de wolvensporen. We zagen ook al direct enkele uitwerpselen van wolven liggen. Nu was het uitzoeken wat de wolven daar deden. We zochten rustig verder en uiteindelijk vond ik een hoop hertenhaar. Jawel, we hadden een plaats gevonden waar wolven een hert gevangen hadden.

We vonden meer pootafdrukken en uitwerpselen, maar ik had graag meer bevestiging gevonden over het karkas. De speurtocht bleek schaars te zijn. We vonden nog enkele stukjes bot. We zaten in het territorium van de wolvenroedel van 9, dus ik kan me voorstellen dat zij niet zo veel achterlaten. Bij het bestuderen van de pootafdrukken in de sneeuw konden we ook afleiden dat er wolven waren op verschillende momenten. Waarschijnlijk hadden ze meermaals van hun maaltijd gesmuld.

De verse sporen van deze enkeling waren af en toe ook te zien, maar het leek erop dat er niet zo veel meer te rapen was.

Tijdens deze wandeling plaatsten we ook nog een andere wildcamera voor de Bear Tracker Associaiton. We wildcamera werd pas opgehaald als ik al terug in België was. Gelukkig bestaat er internet en heb ik de beelden gekregen en daar ook een compilatie van gemaakt (ook deze video is in’t het Engels). 

Het geluk was aan onze zijde. We hebben onze eerste lynx op de wildcamera gekregen. Lynxen hebben een uniek patroon op hun pels, wat het mogelijk maakt om individuen te herkennen. Deze lynx is een mannetje en we hebben hem de naam Josef gegeven (volgens de Slowaakse naam dag)

Wild Slovakije

Iets voor jou? Je mag altijd vrijblijvend contact opnemen met mij of met Hans van Bear Tracker Association.

Stevige wandeling - Wild Slowakije

Sam Puls - wildlife impulse

Wildlife Impulse

Wildlife Impulse is een blog rond wildlife en natuurbelevenis. Deze Nederlandstalige blog focust iets meer op natuurbeleving dichter bij huis. Niet alleen meer focus op België, maar ook een focus op dichter bij huis. Denk maar aan wat je in je omgeving allemaal kan vinden.
Uiteraard is er ook nog plaats voor blogs rond natuur en wildlife van de rest van de wereld. Dit wil ik jullie zeker niet ontnemen. Maar daarrond is de Engelse versie van deze website iets uitgebreider:  Engelse Wildlife Impulse blog. 

Wildlife Impulse is ook op YouTube:
https://www.youtube.com/c/wildlifeimpulse

Wildlife Impulse
HOME
Sam Puls als spoorzoeker met beren spoor
Spoorzoeken
wolf op wildcamera
Wildcamera’s
Sam Puls - Wildlife Impulse op onderzoek
BLOG

wildcamera plaatsen

Plaatsing van een wildcamera: best practice & tips

Wildcamera plaatsen Wildcamera plaatsen: Wildcamera’s winnen steeds meer aan populariteit. Ze zijn zeer toegankelijk in gebruik. De wildcamera wordt steeds meer gebruikt, zowel in de tuin als in de natuur rondom ons. De wildcamera registreert...

Hoe help je de bijen in de tuin_tn

Hoe help je de bijen in de tuin

Hoe help je de bijen in de tuin? We weten allemaal dat bijen zeer belangrijk zijn als bestuivers van bloemen. En af en toe hoor je in het nieuws wel eens verschijnen dat het niet...

Wild Slowakije winter 2019-2020

Wild SlowakijeWinter 2019-2020 Wild Slowakije project Het Wild Slowakije project is een samenwerking tussen Wildlife Impulse en de NGO Bear Tracker Association (BTA). Samen hebben zij een heleboel expertise opgebouwd rond zoogdieronderzoek, onder andere in...

Egel in de tuin

Egel in de tuin gespot

Een egel in de tuin: wat nu? Ik vond sporen van een egel in onze tuin. Uiteindelijk kreeg ik de egel ook op beeld in onze tuin. Egels zijn zeer nuttige beestjes. In deze blog...